२०८१ साउन ९ गते बुधवार | 2024 July 24th Wednesday

Preeti To Unicode   www.en.janaboli.com      www.pressadda.com

यस पटक रक्षा बन्धनमा भाद्रको छाया : यी कुरा ध्यान नदिए रावण मारिए जस्तै दाजुभाइलाई संकट पर्छ

धार्मिक ब्यूरो । यस पटक रक्षा बन्धन पर्व मनाउन लामो समय कुर्नु पर्ने भएको छ । यस पटक भाद्रमा रक्षा बन्धन पर्व मनाइने भएको छ । यसपटक साउन पूरा दुई महिनाको हुनेछ । रक्षा बन्धन दाजुभाइ दिदीबहिनीको मायाको प्रतीक हो। रक्षाबन्धनमा दिदि–बहिनीले दाजु–भाइको हातमा राखी बाँधिदिन्छिन् र रक्षा गर्ने वचन दिन्छिन् । जान्नुहोस् यो वर्षको रक्षा बन्धन, मुहूर्त र भाद्र कालको समय

कहिले हुन्छ रक्षा बन्धन ?

हिन्दू क्यालेन्डर अनुसार यसपटक रक्षा बन्धन भदौ १४, २०८०, बिहीवारमा मनाइने छ । तर, रक्षाबन्धनको दिन भद्रकालमा राखी बाँध्न नहुने भएकाले शुभ समय विशेष ध्यान दिनुपर्नेछ । भद्रकालमा अशुभ समय हुने भएकाले दिदीबहिनीले दाजुभाइको नाडीमा शुभ समयमा राखी बाँध्नुपर्छ ।

राखी बाँध्ने शुभ समय

ज्योतिषाचार्य डा. अनिश व्यासले यसपटक अतिरिक्त महिना भएकाले साउन ५९ दिनको हुने भएको छ । सबै चाडपर्वको मिति निक्कै पछाडि धकेलिएको छ । पञ्चाङका अनुसार प्रत्येक वर्ष श्रावण शुक्ल पूर्णिमाका दिन रक्षाबन्धन पर्व मनाइन्छ ।

श्रावण शुक्ल पूर्णिमा तिथी भदौ १४ बिहान १०ः५९ बाट सुरु हुनेछ। भाद्र पूर्णिमा सोही मितिबाट सुरु हुनेछ । यो पूर्णिमा राति ९ बजेदेखि सुरु हुन्छ । शास्त्रमा भाद्र अवधिमा श्रावणी पर्व मनाउन निषेध गरिएको छ । यस दिन भाद्र राति ०९ः०२ बजेबाट सुरु हुन्छ । यो समय अघि मात्र राखी बाँध्नु उपयुक्त हुनेछ। पौराणिक मान्यता अनुसार दिउँसोको समय राखी बाँध्न शुभ मानिन्छ तर दिउँसो भाद्रकाल भएमा प्रदोषकालमा राखी बाँध्नु शुभ मानिन्छ ।

भद्रकालमा राखी किन नबन्ने ?

दाजुभाइ र दिदीबहिनीको पवित्र सम्बन्धको यो पर्व नेपाल र भारतभर हर्षोल्लासका साथ मनाइन्छ । दिदीबहिनीले दाजुभाइको नाडीमा रक्षासूत्र बाँधेर दाजुभाइको दीर्घायुको कामना गर्ने गर्दछ भने दाजुभाइले पनि बहिनीको रक्षा गर्ने संकल्प लिने धार्मिक मान्यता रहेको छ । शास्त्र अनुसार भाद्रमा रक्षा बन्धन पर्व मनाउनु हुदैन । किंवदन्ती अनुसार रावणकी बहिनीले भाद्र अवधिमा लंकापति रावणलाई राखी बाँधेकी थिइन् र सोही वर्ष भगवान रामले रावणलाई मारेका थिए । यस कारणले भाद्रको समयमा राखी बाँधिएको छैन।

रक्षा बन्धन को महत्व
रक्षा बन्धनलाई लिएर धेरै कथा प्रचलित रहेको ज्योतिष व्यासले उल्लेख गरेका छन् । ती मध्ये एक हुन् इन्द्र र उनकी पत्नी साची। यो कथा भविष्य पुराणमा उल्लेख गरिएको छ। असुरहरूका राजा बलिले देवताहरूमाथि आक्रमण गर्दा इन्द्रकी पत्नी साची निकै दुखी भइन्। यसपछि उनी भगवान विष्णुसँग मद्दतका लागि पुगिन् । भगवान विष्णुले साचीलाई एउटा धागो दिए र आफ्नो पतिको नाडीमा बाँध्न भने । जसले उनको विजय प्राप्त गर्ने भविष्यवाणी गरे । साचीले पनि त्यसै गरिन् । यस युद्धमा देवताहरू विजयी भए।

यसका अलावा रक्षा बन्धनको सन्दर्भमा महाभारत कालसँग सम्बन्धित कथा पनि छ। शिशुपालसँगको युद्धमा भगवान विष्णुको तर्जनीको औँला काटिएपछि द्रौपदीले आफ्नो साडीको पल्लु च्यातेर स्नानमा बाँधेकी थिइन् । यसपछि भगवान विष्णुले उनको रक्षा गर्ने प्रतिज्ञा गरे ।उनको प्रतिज्ञा अनुसार द्रौपदीलाई भगवान श्रीकृष्णले चीरहरणमा रक्षा गरेका थिए ।

ज्योतिषाचार्य व्यासका अनुसार राजा शिशुपालको हत्या गर्दा भगवान श्रीकृष्णको देब्रे हातबाट रगत बग्न थालेपछि द्रौपदीले तुरुन्तै आफ्नो साडीको पल्लु च्यातेर औंलामा बाँधेकी थिइन् । भनिन्छ, त्यसबेलादेखि भगवान् कृष्णले द्रौपदीलाई बहिनी मान्न थाले । वर्षौंपछि पाण्डवहरूले द्रौपदीलाई जुवा खेलेर हराएपछि दुशासनले भीडभाडमा द्रौपदीको साडी च्यात्न थालेपछि भगवान् कृष्णले भाइको कर्तव्य निर्वाह गर्दै उनको लाज बचाएका थिए । त्यसबेलादेखि नै रक्षाबन्धन पर्व मनाउन थालेको आज पनि निरन्तर चलिरहेको जनविश्वास छ । दाजुभाइ दिदीबहिनीको मायाको पर्व रक्षाबन्धन श्रावण शुक्ल पूर्णिमाका दिन मनाइन्छ ।

राखी बाँध्ने पूजा विधि

ज्योतिषी व्यासले भने अनुसार रक्षाबन्धनको दिन आफ्ना दाजुभाइलाई राखी बाँधिन्छ । पहिले राखी थालीमा सजाउनुहोस्। यस थालमा रोली कुमकुम, अक्षुण्ण पहेंलो तोरीको दाना, दियो र राखी राख्नुहोस्। यसपछि दाजुभाइलाई तिलक लगाउनुहोस् र दाहिने हातमा रक्षासूत्र अर्थात् राखी बाँध्नुहोस्। राखी बाँधेपछि भाइको आरती गर्नुहोस्। त्यसपछि भाइलाई मिठाई खुवाउनुहोस् । दाजुभाइले यो दिन दिदिबहिनीका खुट्टा छुनुपर्छ । राखी बाँधेपछि दाजुभाइले दिदीबहिनीलाई आफ्नो इच्छा र क्षमता अनुसार उपहार दिनुपर्छ । ब्राह्मण वा पण्डितहरूले पनि आफ्नो जजमानका नाडीमा रक्षासूत्र बाँध्छन्।

यसो गर्दा यो मन्त्रको जप गर्नुपर्छ

ओम येन बधो बलि राजा दानवेन्द्रो महाबलः।

दश त्वम्पि बधनामि रक्षे मा चल मा चल।

 

प्रकाशित मिति : २०८० असार १६ गते शनिवार
प्रतिक्रिया दिनुहोस