नयाँ बुहारीले किन ससुराका घरमा पहिलो होली मनाउँनुहुन्न ? जान्नुहोस् यसको खास कारण

काठमाडौं । होली रंगहरुको पर्व हो । यो दिन चारै दिशा रङमा रङ्गिएको हुन्छ । प्रल्हाद दानवको कुलमा जन्मिएका थिए । यस्तो कुल, जसको पारिवारिक परम्परा विष्णु विरुद्ध विद्रोह । देवताहरूको ईर्ष्या, मानवताप्रति घृणा र सत्कर्मबाट टाढा थियो। यस प्रह्लादका पिता हिरण्यकश्यप राक्षस राजा थिए। हिरण्यकश्यपले ब्रह्मासँग वरदान मागेका थिए कि उनलाई न त कुनै मानव वा पशुले मार्न सक्छ । न राती न दिनमा मार्न सक्छ । न त घरभित्र न बाहिर कसैले मार्न सक्छ। यति मात्र होइन, आफूलाई न धर्तीमा, न आकाशमा, न त कुनै अस्त्र शास्त्र वा हतियारले मार्न नसक्ने बरदान पाएको थियो ।

हिरण्यकश्यपको घरमा प्रह्लादको जन्म हुँदा उनी बाल्यकालदेखि नै विष्णुको भक्त बनेका थिए । यो कथा भागवत पुराणको सातौं श्लोकमा वर्णन गरिएको छ। हिरण्यकश्यप र उनका छोरा प्रह्लादको यो कथा धार्मिक गाथा मात्र होइन, यसमा दिइएको निस्वार्थ भक्ति र खराबमाथि राम्रोको विजयको सन्देशले आजको अशान्त समाजमा भगवानको उपस्थिति र उहाँको न्यायमा थप विश्वास प्रदान गर्दछ।

प्रह्लाद हुर्किएपछि उनको जन्मको संस्कार झन् बलियो हुँदै गयो । उनी विष्णुको पूर्ण भक्त बने । दैत्य राजा हिरण्यकश्यपले आफ्ना छोरा श्रीहरिको भक्त भएको थाहा पाएपछि भयानक अत्याचार गरे। प्रह्लादले आफ्ना पिता अर्थात् हिरण्यकश्यपको आराधना गरून् भन्ने उनको चाहना थियो । तर प्रह्लाद विष्णुका भक्त थिए । आठ घन्टा मुखबाट श्रीहरिको नाम निस्किन्थ्यो। जसका कारण हिरण्यकश्यप रिसाए । उनले छोरा प्रह्लादलाई हात्तीको खुट्टामुनि राखेर कुल्चाएर मार्ने प्रयास गरे, विष दिए, बिषले भरिएका सर्पहरु पालेको ठाउँमा चारो बनाउन हाले, अग्लो ठाउँबाट फाले, साङ्लोले बाँधेर पानीमा डुबाए । तर प्रह्लाद हरेक पटक बाँचे ।

त्यसपछि दहन गरियो होलिका
त्यसपछि हिरण्यकश्यपले होलिकासँग मिलेर प्रह्लादलाई मार्ने योजना बनाए । होलिका हिरण्यकश्यपकी बहिनी थिइन् र उनको विवाह विप्रचिती राक्षससँग भएको थियो। एक पटक हिरण्यकश्यपकी बहिनी होलिकाले आफ्नो दाजुको छोरा प्रह्लादको हत्या गर्न सहयोग गरिन् । भागवत कथा र विष्णु पुराणका अनुसार होलिकालाई ब्रह्माजीले कहिल्यै आगोले जलाउन नसक्ने कपडाको वरदान दिनुभएको थियो । होलिकाले आफूलाई त्यही कपडाले ढाकेर प्रह्लादलाई जलाउन आगोमा बसिन्, प्रह्लादले विष्णुको नाम जप्ने बित्तिकै होलिकाको अग्निरोधक कपडा प्रह्लादमाथि आयो र प्रह्लादको ज्यान बचेको थियो भने होलिका जलेर खरानी भइन् । त्यसयता सदियौंदेखि खराबमाथि असलको विजयको रूपमा प्रत्येक वर्ष होलिका दहन गरेर होली मनाइँदै आएको जनविश्वास छ । होलिका दहनको कथाले पापमाथि धर्मको विजयको प्रतीक हो।

नयाँ बुहारीले किन हेर्नुहुन्न पहिलो होलिका दहन ? र ससुराको घरमा किन खेल्नुहुन्न होली
होलिकाको यो कथाको अर्को रूप धेरै लोककथाहरूमा पाइन्छ। भनिन्छ जुन दिन होलिका आगोमा बसिन्, त्यसको भोलिपल्ट उनको विवाह हुने थियो । उनको भावी श्रीमानको नाम इलोजी रहेको बताइएको छ । लोककथा अनुसार इलोजीकी आमा छोराको बिहेको जन्ति लिएर होलिकाको घर पुग्दा चिता जलिरहेको देखेकी थिइन् । छोराको हुन लागेको नयाँ संसारको विनाश देखेर उनी बेहोस भइन् र आफ्नो प्राण त्यागिन् । त्यसयता नयाँ बुहारीले ससुरा घरमा पहिलो होली नमनाउने चलन चल्दै आएको छ । त्यसैले होलीको केही दिन अगाडि नै उनी आमाबुवाको घर जाने चलन अहिलेपनि छ ।