इरानको सर्तमा अमेरिकाको सहमति, होर्मुज जलडमरू खुल्ने संकेत

प्रकाश काफ्ले/काठमाडौं । अमेरिका र इरानबीच पाकिस्तानको राजधानी इस्लामाबादमा जारी शान्ति वार्तामा महत्वपूर्ण प्रगति भएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमका अनुसार अमेरिकाले इरानको प्रमुख सर्तमध्ये एक स्वीकार गरेको बताइएको छ। समाचारअनुसार कतारसहित विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय बैंकहरूमा रोक्का राखिएको इरानी सम्पत्ति फुकुवा गर्न अमेरिका सकारात्मक देखिएको छ। इरानले यसलाई वार्तालाई अगाडि बढाउने सकारात्मक संकेतका रूपमा लिएको छ।

यदि इरानमाथि लगाइएका आर्थिक प्रतिबन्धहरू क्रमशः हट्दै जान्छन् भने विश्वकै महत्वपूर्ण समुद्री मार्गमध्ये एक होर्मुज जलडमरू पुनः सञ्चालनमा आउने सम्भावना बढ्ने विश्लेषण गरिएको छ। इरानले भने जलडमरूमाथि आफ्नो नियन्त्रण कायम रहने र युद्धका कारण भएको क्षतिको क्षतिपूर्ति आवश्यक रहेको अडान दोहोर्‍याएको छ।

इस्लामाबादमा उच्चस्तरीय वार्ता

झण्डै ६ हप्तादेखि जारी द्वन्द्व अन्त्य गर्ने उद्देश्यले दुवै देशका उच्चस्तरीय प्रतिनिधिमण्डल इस्लामाबादमा जुटेका छन्। अमेरिकी टोलीको नेतृत्व उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले गरिरहेका छन् भने पूर्वराष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका विशेष दूत स्टिभ विटकॉफ र जारेड कुशनर पनि सहभागी छन्।

इरानतर्फबाट संसद् सभामुख मोहम्मद बाकिर कालिबफ र विदेशमन्त्री अब्बास अराघची वार्तामा सहभागी छन्। सन् १९७९ को इस्लामिक क्रान्तिपछि यो भेटलाई सबैभन्दा उच्चस्तरीयमध्ये एक मानिएको छ। प्रत्यक्ष वार्ता भएमा सन् २०१५ पछिको पहिलो हुनेछ।

वार्ताअघि इरानका सर्त

यसअघि इरानले प्रतिबन्ध फुकुवा र लेबनानमा युद्धविरामजस्ता विषयमा स्पष्ट प्रतिबद्धता नआएसम्म वार्ता अघि नबढ्ने अडान राखेको थियो। आफ्ना मागहरू कार्यान्वयन नभएसम्म औपचारिक संवाद सुरु नहुने इरानको भनाइ छ।

अमेरिका र इजरायलले भने लेबनानको सैन्य गतिविधिलाई इरान–अमेरिका वार्तासँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध नरहेको स्पष्ट पारेका छन्।

अबको सम्भावित दिशा

इरानी अधिकारीहरूका अनुसार पाकिस्तानले इरानका मागप्रति अमेरिकाको प्रारम्भिक प्रतिक्रिया उपलब्ध गराउनेछ। त्यसपछि सन्तोषजनक अवस्था बनेमा प्रत्यक्ष वार्ताको ढोका खुल्न सक्छ।

यसबीच अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरान वार्तामा आउनु आवश्यक भएको उल्लेख गर्दै जलमार्गमार्फत दबाब सिर्जना गर्ने रणनीति दीर्घकालीन समाधान नहुने संकेत गरेका छन्।

समग्रमा, वार्ता सकारात्मक दिशातर्फ अघि बढेमा क्षेत्रीय तनाव कम हुने र होर्मुज जलडमरू पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आउने सम्भावना बलियो बन्दै गएको देखिन्छ।