काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले डेढ महिनापछि नयाँ नेतृत्व पाएको छ। मंगलबार बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले अर्थशास्त्री प्रा. डा. विश्वनाथ पौडेललाई १८औं गभर्नरको रूपमा नियुक्त गर्ने निर्णय गरेको हो। पौडेल नेपाली अर्थतन्त्रका ज्ञाता मानिन्छन्, जसले सुस्त अर्थतन्त्रलाई गति दिनुपर्ने चुनौती सामना गर्नेछन्।
नेपाल राष्ट्र बैंकको नेतृत्व चयन प्रक्रियालाई प्रभावकारी बनाउन सरकारले चैत ११ गते गभर्नर नियुक्त गर्न सिफारिस समिति गठन गरेको थियो। अर्थमन्त्री विष्णु पौडेल नेतृत्वको समितिले तीन जनाको नाम मन्त्रिपरिषद्मा सिफारिस गर्यो, जसमा प्रा. डा. विश्वनाथ पौडेल पहिलो नम्बरमा थिए। सत्ता साझेदार दल नेपाली कांग्रेस र एमालेबीच पौडेलको नाममा सहमति भइसकेकोले उनको गभर्नर नियुक्ति लगभग सुनिश्चित थियो।
यसअघि गभर्नर पदका लागि एक दर्जनभन्दा बढी व्यक्तिहरूको नाम चर्चामा थियो, तर कुनै नाममा पूर्ण सहमति जुट्न सकेन। अन्ततः सिफारिस समितिले पौडेललाई वैकल्पिक उम्मेदवारको रूपमा अघि सारेपछि मन्त्रिपरिषद्ले निर्णय गरेको हो।
गभर्नर पौडेललाई नेपाली अर्थतन्त्रको सुधारका लागि केही महत्वपूर्ण चुनौतीहरूको सामना गर्नुपर्नेछ। बैंकिङ क्षेत्रमा बढ्दै गएको तरलता समस्या तथा खराब कर्जाको संकट समाधान गर्नुपर्ने छ। नेपाल राष्ट्र बैंकलाई विश्वसनीय बनाउँदै, वित्तीय स्थायित्व कायम गर्न उनका नीतिहरू प्रभावकारी हुनुपर्ने देखिन्छ।
देश सम्पत्ति शुद्धीकरणको खैरो सूचीमा परेको अवस्थामा, मौद्रिक क्षेत्रको नेतृत्व गर्ने निकायका प्रमुखको रूपमा उनलाई नेपाललाई सुरक्षित वित्तीय क्षेत्रतर्फ अघि बढाउनुपर्ने चुनौती छ। मूल्यवृद्धि नियन्त्रण, बैंक तथा वित्तीय संस्थाको नियमन, तथा मौद्रिक नीतिलाई उपयुक्त ढंगले कार्यान्वयन गर्नु उनको प्रमुख कार्यसूची बन्नेछ।
गभर्नर पौडेलको जीवन परिचय
प्रा. डा. विश्वनाथ पौडेल राष्ट्रिय योजना आयोगका पूर्व उपाध्यक्ष हुन्। उनले अमेरिकाको युनिभर्सिटी अफ क्यालिफोर्निया, बर्कलेबाट कृषि तथा स्रोत अर्थतन्त्रमा विद्यावारिधि गरेका छन्। साथै, उनले चीनबाट इन्जिनियरिङमा स्नातक गरेका थिए। अध्ययनका क्रममा अर्थशास्त्रप्रति आकर्षित भएका पौडेलले अन्ततः अर्थशास्त्र क्षेत्रमा विशेष योगदान पुर्याएका छन्।
पौडेलले अन्तर्राष्ट्रिय श्रम संगठन (आईएलओ) मा आर्थिक सल्लाहकारका रूपमा समेत काम गरिसकेका छन्। नेपाल उद्योग परिसंघका प्रमुख आर्थिक सल्लाहकार, इसिमोडको बोर्ड अफ गभर्नर, कोलम्बो प्लान काउन्सिल अध्यक्ष, तथा क्षेत्रीय आर्थिक समन्वय समितिको नेतृत्व समेत गरिसकेका छन्।
पौडेलले २०७९ सालको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा नेपाली कांग्रेसको उम्मेदवारका रूपमा चितवन क्षेत्र नम्बर १ मा चुनाव लडेका थिए। उनी राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार हरि ढकालसँग पराजित भएका थिए। चुनावमा पराजित भए पनि उनले आफ्नो शैक्षिक तथा प्रशासनिक अनुभवलाई उपयोग गर्दै पुनः अर्थशास्त्र क्षेत्रमा सक्रियता देखाएका छन्। उनको राजनीतिक संलग्नता रहेको भन्दै गभर्नर नियुक्तिबारे सर्वोच्च अदालतमा मुद्दा दायर गर्न खोजिएको थियो, तर सर्वोच्चले उक्त रिट दरपीठ गरिदिएको छ।
पौडेलको गभर्नर नियुक्तिले शेयर बजारमा सकारात्मक प्रभाव देखिएको छ। गभर्नर नियुक्तिको खबर बाहिर आएपछि शेयर बजार लगभग ५० अंकले बढेको थियो, जसले लगानीकर्ताहरूबीच उनको नेतृत्वप्रति विश्वास रहेको संकेत गर्छ।
अब पौडेलले बैंकिङ क्षेत्रको सुधार, मौद्रिक नीति सुदृढीकरण, तथा समग्र अर्थतन्त्रलाई स्थायित्व प्रदान गर्ने रणनीति अवलम्बन गर्नुपर्नेछ। नेपाल राष्ट्र बैंकको नयाँ नेतृत्वले देशको आर्थिक स्थायित्व तथा वित्तीय क्षेत्रको विश्वसनीयता कायम राख्न सक्ला भन्ने आम नागरिक तथा वित्तीय क्षेत्रका विज्ञहरूको चासो बढेको छ। पौडेलको कार्यकालमा अर्थतन्त्रलाई नयाँ दिशातर्फ लैजाने अपेक्षा गरिएको छ।
