प्रकाश काफ्ले / काठमाडौं । दम्पतीहरूले प्रायः रातको समयमा यौन सम्बन्ध राख्नुका पछाडि जैविक, मनोवैज्ञानिक, व्यवहारिक र धार्मिक कारणहरू छन्। नेपाली समाज र विश्वव्यापी परिवेशमा यसलाई बुझ्दा मुख्य कारणहरू स्पष्ट देखिन्छन्। सबैभन्दा पहिले, राति दम्पतीका लागि गोपनीयता र एकान्त बढी हुन्छ। दिनभर घरका अन्य सदस्य, छोराछोरी वा पाहुनाहरूको व्यस्तताले गर्दा पर्याप्त समय र शान्त वातावरण मिल्दैन। रातिको समय प्रायः सबै काम सकिएपछि शरीर र दिमाग दुवै बाहिरी तनावबाट मुक्त हुन्छ, जसले दम्पतीलाई आपसमा समय बिताउन सहज बनाउँछ।
यौन सम्बन्धका क्रममा शरीरमा उत्सर्जित हुने हर्मोनहरू, जस्तै अक्सिटोसिन (Oxytocin) र डोपामाइन (Dopamine), तनाव कम गर्न सहयोग गर्छन्। यौन सम्पर्कपछि निस्कने प्रोल्याक्टिन (Prolactin) हर्मोनले गहिरो र गुणस्तरीय निद्रा ल्याउन मद्दत पुर्याउँछ। यसैले दिनभरको थकान मेटाउन राति सम्बन्ध राख्नु उपयुक्त ठानिन्छ।
जैविक दृष्टिले, पुरुषहरूमा बिहान टेस्टोस्टेरोनको स्तर उच्च भए पनि धेरै महिलाहरू राति बढी सहज र रोमान्टिक महसुस गर्छन्। दम्पतीबीचको तालमेल मिल्ने समय प्रायः राति हुने गर्छ। अँध्यारो वा मधुरो प्रकाशमा शरीरप्रति संकोच कम हुन्छ, जसले आत्मविश्वास बढाउँछ र पार्टनरसँगको नजिकपना सहज बनाउँछ।
धार्मिक दृष्टिले, हिन्दू धर्मशास्त्र, दर्शन र कामशास्त्र (जस्तै वात्स्यायनको कामसूत्र) मानव जीवनका चार पुरुषार्थहरू—धर्म, अर्थ, काम र मोक्ष—मा यौन र इच्छा (‘काम’) लाई महत्त्वपूर्ण स्थान दिन्छ। हिन्दू धर्मले यौनलाई केवल शारीरिक सुखका रूपमा नभई सन्तानोत्पत्ति र दाम्पत्य सुखको माध्यमका रूपमा पनि हेर्छ। शास्त्रहरूमा यौन सम्बन्धका लागि समय र मुहूर्त पनि उल्लेख गरिएको छ:
- निशीथ काल (Midnight, रातको ११–१ बजे): यौन सम्बन्धका लागि उपयुक्त समय मानिन्छ।
- सन्ध्या काल (Evening): सूर्यास्त र अँध्यारो हुने समयमा यौन सम्बन्ध राख्नु वर्जित मानिन्छ, यो पूजापाठ र ध्यानको समय भएकाले अशुभ मानिन्छ।
- ब्रह्म मुहूर्त (४–६ बिहान): आध्यात्मिक साधनाका लागि उत्तम समय भएकाले यस समयमा सम्भोग नगर्न सल्लाह दिइन्छ।
साथै, राति यौन सम्बन्ध गर्ने प्रवृत्ति मूड, वातावरण र दैनिक तालिकासँग पनि जोडिएको छ। दैनिक थकान, गोपनीयता, शान्त वातावरण, हर्मोनको सक्रियता, र जीवनशैली यी सबै कारणले दम्पतीलाई राति सम्बन्ध राख्न आकर्षित गर्छ। तर निश्चित “सही समय” भन्ने हुँदैन; बिहान, दिउँसो वा राति—जुन समय दुवै पार्टनरलाई सहज, सुरक्षित र खुशी लाग्छ, त्यही उत्तम हुन्छ।
समग्रमा, राति यौन सम्बन्ध प्राकृतिक, सहज, जीवनशैलीसँग जोडिएको र धार्मिक दृष्टिले समेत सन्तुलित हुने कुरा हो। यसले मानसिक शान्ति, भावनात्मक सम्बन्ध र दम्पतीबीचको नजिकपन बढाउन सहयोग पुर्याउँछ।
प्रकाशित मिति : २०८२ चैत्र २१ गते शनिवार
