प्रकाश काफ्ले / काठमाडौं । “ऐंठन” भनेर चिनिने समस्या वास्तवमा Sleep Paralysis हो, जुन धेरै मानिसले जीवनमा कम्तीमा एकपटक अनुभव गर्ने गरेका छन्। यस अवस्थामा व्यक्ति ब्यूँझिएको महसुस गर्छ, तर शरीर चलाउन वा बोल्न सक्दैन, जसले डर लाग्दो अनुभव दिन सक्छ।
स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार, यो समस्या मुख्यतया निद्राको चरणसँग सम्बन्धित हुन्छ। विशेषगरी REM Sleep को समयमा शरीरका मांसपेशीहरू स्वाभाविक रूपमा निष्क्रिय हुन्छन्। तर, यदि व्यक्ति अचानक यही अवस्थामा ब्यूँझियो भने मस्तिष्क सक्रिय भए पनि शरीर केही समयका लागि चल्न नसक्ने अवस्था आउँछ, जसलाई ऐंठन भनिन्छ।
विज्ञहरूका अनुसार, अत्यधिक थकान, अनियमित निद्रा, र राति ढिलोसम्म जाग्राम बस्ने बानीले यो समस्या बढाउन सक्छ। त्यसैगरी, ढाडको भरमा (उत्तानो) सुत्ने बानी भएका व्यक्तिमा पनि यस्तो अनुभव हुने सम्भावना बढी देखिन्छ।
मानसिक तनाव र चिन्ता पनि यसको अर्को प्रमुख कारण मानिन्छ। धेरै सोचविचार, डर वा चिन्ताले दिमागलाई पूर्ण रूपमा आराम गर्न नदिँदा निद्राको गुणस्तर बिग्रन्छ र ऐंठनको जोखिम बढ्छ। साथै, कामको शिफ्ट परिवर्तन हुनु वा सुत्ने समय बारम्बार फेरिनुले पनि शरीरको जैविक घडीमा असर पारेर यस्तो समस्या निम्त्याउन सक्छ।
यद्यपि, स्वास्थ्यकर्मीहरूका अनुसार यो अवस्था सामान्य र अस्थायी हो, जसले दीर्घकालीन स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पार्दैन। तर, यसलाई नियन्त्रण गर्न केही सावधानी अपनाउन आवश्यक छ।
विज्ञहरूले नियमित रूपमा ७–८ घण्टा निद्रा लिन, हरेक दिन एउटै समयमा सुत्ने र उठ्ने बानी बसाल्न सुझाव दिएका छन्। त्यस्तै, उत्तानो सुत्नुको सट्टा कोल्टे फर्केर सुत्ने, सुत्नुअघि मोबाइल वा अन्य स्क्रिन प्रयोग कम गर्ने, र मनलाई शान्त राख्ने उपाय प्रभावकारी मानिन्छन्।
यदि ऐंठन भइहाल्यो भने आत्तिनु नपर्ने विज्ञहरू बताउँछन्। यस्तो अवस्थामा बिस्तारै औंला वा शरीरका साना अंगहरू चलाउने प्रयास गर्दा शरीर चाँडै सामान्य अवस्थामा फर्किन सक्छ।
समग्रमा, ऐंठन (Sleep Paralysis) डर लाग्दो अनुभव भए पनि सामान्य शारीरिक प्रक्रिया हो, जसलाई सही जीवनशैली अपनाएर धेरै हदसम्म नियन्त्रण गर्न सकिन्छ।
प्रकाशित मिति : २०८२ चैत्र २५ गते बुधवार
