काठमाडौं । डोनाल्ड ट्रम्पले इरान विरुद्ध हालसम्मकै सबैभन्दा कडा चेतावनी दिएका छन्। उनले सामाजिक सञ्जाल ट्रुथ सोसलमार्फत “आज राति एउटा पूरै सभ्यता नै समाप्त हुन सक्छ” भन्दै गम्भीर अभिव्यक्ति दिएका हुन्।
यो चेतावनी इरानसँग युद्धविराम (ceasefire) सम्झौता गर्न दिइएको अन्तिम समयसीमा समाप्त हुन केही घण्टा मात्रै बाँकी रहँदा आएको हो। यदि सम्झौता नभए अमेरिकाले इरानको पूर्वाधारमा आक्रमण गर्ने ट्रम्पले संकेत दिएका छन्।
हर्मुज जलडमरूमध्यको विवाद
तनावको मुख्य कारण स्ट्रेट अफ़ हार्मुज हो, जुन विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल र ग्यास आपूर्तिको प्रमुख मार्ग हो। इरानले उक्त मार्गमा अवरोध जारी राखेको आरोप लगाउँदै अमेरिका आक्रामक बनेको छ।
ट्रम्पले अन्तिम समयसीमा मंगलबार बेलुका ८ बजे तोकेका छन्।
ट्रम्पको कडा अभिव्यक्ति
ट्रम्पले आफ्नो पोस्टमा लेखेका छन्:
“आज राति एउटा सभ्यता नै समाप्त हुनेछ, जुन फेरि कहिल्यै फर्केर आउने छैन। म यस्तो नहोस् भन्ने चाहन्छु, तर सम्भवतः यही हुनेछ।”
उनले इरानको नेतृत्वमा ठूलो परिवर्तन आएको दाबी पनि गरेका छन्। विशेष गरी इरानका सर्वोच्च नेता आली ख़ामेनेई लगायतका नेताहरूको मृत्यु भएको उल्लेख गरे पनि यसको वास्तविक प्रभावबारे स्पष्ट जानकारी छैन।
सम्भावित सैन्य कारबाही
फक्स न्युज(Fox News) सँगको कुराकानीमा पत्रकार ब्रेट बैयर मार्फत ट्रम्पले भनेका छन्:
“यदि समयसीमा पुग्यो भने, अहिलेसम्म नदेखिएको स्तरको आक्रमण हुनेछ।”
उनले वार्ता सफल भएमा निर्णय बदलिन सक्ने संकेत पनि दिएका छन्, तर हालसम्म अमेरिका आक्रमणको तयारीमै रहेको जनाइएको छ।
पूर्वाधारमा आक्रमणको धम्की
ट्रम्पले पछिल्ला दिनहरूमा इरानका पुल, विद्युत् केन्द्र लगायतका संरचनामा आक्रमण गर्ने धम्की दिएका छन्। उनले “भोलि रातिसम्म सबै पुल ध्वस्त पारिने र सबै विद्युत् केन्द्र नष्ट गरिने” बताएका थिए।
अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको चिन्ता
मानवअधिकार विज्ञ केनेथ रोथले ट्रम्पको अभिव्यक्तिलाई गम्भीर भन्दै आलोचना गरेका छन्। उनका अनुसार नागरिकलाई लक्षित गर्ने वा डर सिर्जना गर्ने धम्की दिनु अन्तर्राष्ट्रिय मानवीय कानुनअनुसार युद्ध अपराध हुन सक्छ।
“नागरिकमाथि आक्रमण गर्नु युद्ध अपराध हो, र त्यस्तो डर सिर्जना गर्ने धम्की दिनु पनि अपराधकै रूपमा लिन सकिन्छ,” उनले बताएका छन्।
राजनीतिक प्रतिक्रिया
ट्रम्पको भनाइप्रति अमेरिकी राजनीतिमा तीव्र प्रतिक्रिया आएको छ। सिनेटका अल्पसंख्यक नेता चक शुमर ले यसलाई “अत्यन्त अस्थिर र खतरनाक” बताएका छन्।
त्यस्तै, एड मार्के र रशीदा ट्लाइब ले ट्रम्पविरुद्ध महाभियोग वा पदबाट हटाउनुपर्ने माग गरेका छन्।
निर्णायक क्षण
अहिले विश्वको ध्यान यही घटनाक्रमतर्फ केन्द्रित छ। केही घण्टाभित्रै वार्ता सफल हुन्छ वा सैन्य द्वन्द्व सुरु हुन्छ भन्ने स्पष्ट हुने देखिएको छ।
यस घटनाले अमेरिका–इरान सम्बन्ध मात्र होइन, विश्व अर्थतन्त्र र ऊर्जा आपूर्तिमा समेत गम्भीर प्रभाव पार्न सक्ने सम्भावना रहेको छ।
प्रकाशित मिति : २०८२ चैत्र २४ गते मङ्गलवार
