प्रकाश काफ्ले / काठमाडौं । राति कुकुर रोएको आवाज सुन्दा अझै पनि धेरै मानिसहरू डराउने गर्छन्। समाजमा कुकुरको रुवाइलाई अशुभ संकेत, मृत्युको पूर्वसूचना वा अदृश्य शक्तिसँग जोडेर हेर्ने परम्परा अझै जीवित छ। तर विशेषज्ञहरूका अनुसार यस्तो धारणा भन्दा कुकुरको व्यवहारलाई वैज्ञानिक दृष्टिले बुझ्नु आवश्यक छ।
परम्परागत विश्वासअनुसार कुकुरले मानिसले नदेख्ने शक्ति महसुस गर्न सक्छ भन्ने भनाइ छ। त्यसैले कतिपयले राति कुकुर रोएमा घर वा टोलमा अनिष्ट हुन सक्ने अनुमान गर्छन्। यद्यपि यस्ता दाबीहरूलाई पुष्टि गर्ने ठोस वैज्ञानिक आधार भने हालसम्म भेटिएको छैन।
पशु व्यवहारसम्बन्धी जानकारहरूका अनुसार कुकुरको रुवाइ वास्तवमा उनीहरूको प्राकृतिक सञ्चारको एक माध्यम हो। कुकुरका पुर्खा ब्वाँसो भएकाले टाढासम्म संकेत पठाउन ‘हाउलिङ’ गर्ने बानी उनीहरूमा अझै कायम रहेको बताइन्छ। राति शान्त वातावरण हुने भएकाले यस्तो आवाज अझ स्पष्ट सुनिने गर्छ।
विशेषज्ञहरू भन्छन्, कुकुरले एक्लोपन, डर, भोक वा शारीरिक असहजता महसुस गर्दा पनि कराउन सक्छ। साथै, तीव्र आवाज—जस्तै एम्बुलेन्सको साइरन वा अन्य ध्वनिहरू—ले कुकुरलाई प्रतिक्रिया जनाउन बाध्य बनाउँछ। एउटा कुकुरले आवाज निकालेपछि अन्य कुकुरहरूले पनि त्यसैलाई पछ्याउने प्रवृत्ति देखिने भएकाले सामूहिक रूपमा रोएको जस्तो अनुभव हुन्छ।
यस सन्दर्भमा पशु चिकित्सकहरूले कुकुर रोएको सुन्दा अन्धविश्वासमा फस्नु भन्दा त्यसको स्वास्थ्य र अवस्थाबारे ध्यान दिन आग्रह गरेका छन्। कुकुर लगातार कराइरहेको अवस्थामा चोटपटक, रोग वा तनावको संकेत हुन सक्ने भएकाले आवश्यक परे उपचार गराउनु उपयुक्त हुन्छ।
समग्रमा, राति कुकुर रोएमा अनिष्ट हुन्छ भन्ने धारणा सांस्कृतिक विश्वासमा आधारित भए पनि विज्ञानले यसलाई सामान्य व्यवहारको रूपमा व्याख्या गरेको छ। त्यसैले डरभन्दा पनि सचेत र समझदारीपूर्ण दृष्टिकोण अपनाउनु जरुरी देखिन्छ।
प्रकाशित मिति : २०८२ चैत्र २० गते शुक्रवार
