काठमाडौँ । प्रकृति र पितृको पूजा गर्ने किरात राई समुदायको महान् सांस्कृतिक पर्व ‘उभौली’ आज देशभर उत्साहका साथ मनाइँदै छ । प्रत्येक वर्ष वैशाख शुक्ल पूर्णिमाका दिन मनाइने यो पर्वलाई किरात समुदायले नयाँ खेतीपातीको सुरुवात र प्रकृतिको आराधना गर्ने विशेष अवसरका रूपमा लिने गर्दछन् ।
किराती मान्यता अनुसार जाडो सकिएर गर्मी सुरु भएसँगै चराचुरुङ्गी र माछा लेकतिर उँभो लाग्ने समय भएकाले यसलाई ‘उभौली’ भनिएको हो । गर्मी बढेसँगै मानिस, पशुपक्षी र जीवजन्तु बेँसीबाट लेकतिर बसाइँ सर्ने र उकालो लाग्ने समयको सूचकका रूपमा पनि यो पर्वको महत्त्व रहेको छ । ‘उँभो’ को अर्थ उन्नति, प्रगति र राम्रो खेतीपाती होस् भन्ने कामनासँग पनि जोडिएको छ ।
आजको दिन किरात राई समुदायका मानिसहरूले गाउँगाउँमा रहेका ‘भूमेस्थान’ वा ‘साकेला थान’ मा भेला भएर पूजा आराधना गर्दछन् । बालीनाली लगाउनुअघि प्रकृति मातासँग राम्रो उब्जनी होस् र अन्नबालीमा किराफट्याङ्ग्राले दुःख नदिऊन् भनी प्रार्थना गरिन्छ ।
यस पर्वको मुख्य आकर्षण साकेला चण्डी नाच हो । परम्परागत भेषभूषामा सजिएका युवायुवतीदेखि वृद्धवृद्धासम्म ढोल र झ्याम्टाको तालमा गोलबद्ध भएर सिली नाच्ने गर्दछन् । यो नाचमा हातगोडाको हाउभाउमार्फत खेतीपाती गरेको, चराचुरुङ्गीको नक्कल गरेको र दैनिक जीवनका क्रियाकलापहरू प्रदर्शन गरिन्छ ।
प्रकाशित मिति : २०८३ बैशाख १८ गते शुक्रवार
